Vrijwillige CO₂-compensatie: zinloos of zinvol?

CO₂ is het broeikasgas dat we met zijn allen het meest uitstoten en één van de belangrijkste oorzaken van klimaatverandering. Een Europeaan jaagt per jaar 11 ton CO₂ de lucht in (tegenover 2 ton voor een Indiër). Het is voor 90% zeker dat klimaatverandering aan de mens te wijten is, en dan vooral door die CO₂-uitstoot. Verminderen is dus de boodschap.
Na 50 jaar onbeperkte vervuiling is er volgens wetenschappers nog maar zo’n 10 jaar om het tij te keren en op een efficiënte manier de opwarming van de aarde in te perken. Hoog tijd dus.

Kyoto geeft het klimaat weer een kans

Sinds 1998 wordt er internationaal actie ondernomen om iets te doen tegen de klimaatverandering dankzij het Kyoto protocol. Elk land dat dit verdrag ondertekend heeft, kreeg een bepaalde hoeveelheid aan toegelaten emissies opgelegd. Daarnaast werd de mogelijkheid bedacht om een overschot aan emissies te compenseren, de zogenaamde emissierechten. Door compenserende projecten in ontwikkelingslanden te financieren kan een overschot aan emissies “afgekocht” worden.

Het idee sloeg vrij snel aan bij particulieren, ngo's en de industrie, die ook hun uitstoot kunnen compenseren door gelijkaardige projecten in ontwikkelingslanden te financieren. Zo kan nu dus iedereen de emissies van de eigen verplaatsingen, consumptie, verwarming enz. “afkopen”, maar in dit geval wel op geheel vrijwillige basis.

Natuurlijk zijn er in de tussentijd al een aantal leveranciers actief die deze vrijwillige CO₂-compensatie aanbieden aan geïnteresseerden. Allereerst geven zij de mogelijkheid om de persoonlijke uitstoot vast te stellen via een rekenmodule. Daarna kan er een project gekozen worden om de persoonlijke ecologische voetafdruk mee te compenseren.

U begrijpt natuurlijk wel dat hiervoor betaald moet worden en dat de prijs per ton CO₂ verschilt al naargelang de leverancier. Gelukkig kunt u wel berekenen wat het u zal kosten om emissierechten, of koolstofkredieten, te kopen en daarmee één of meerdere ecologische projecten te subsidiëren. U moet wel beseffen dat de leverancier een deel van het geld zelf zal houden voor zijn winstmarge en kosten en een ander deel inderdaad gebruikt zal worden voor de financiering van de vermindering of opvang van CO₂-emissies.

Kinderziektes knagen aan CO₂-compensatie

De markt van de vrijwillige CO₂-compensatie is volop in ontwikkeling en probeert voor een wettelijke basis te zorgen. Die basis is jammer genoeg nog verre van perfect. Omdat de aankoop van emissierechten via het internet loopt, is het extra moeilijk om het aanbod van leveranciers te reguleren en elke consument te beschermen. Regels die wereldwijd gelden, en vooral om de kwaliteit van de compenserende projecten te evalueren, zijn dus hard nodig.

De laatste jaren zijn er een twaalftal normen ontwikkeld, ook wel “Standards” genoemd. Ze leggen geen beperkingen op en tot nu toe is geen van deze “Standards” verplicht. Maar bepaalde criteria die het Kyotoprotocol bij de verplichte compensaties voor de deelnemende landen hanteert, zijn wel zeer goede referentiepunten. Zo eist het protocol de naleving van:

• Meerwaarde: dit garandeert dat de door een project bereikte emissieverminderingen niet zonder deze financiële steun mogelijk zouden zijn geweest. Er zal dus nooit steun gaan naar een project dat sowieso al ontwikkeld zou worden.
• Duurzaamheid: essentieel voor de gefinancierde projecten, zodat ze ook sociale en ecologische voordelen opleveren, naast die van de vermindering van de CO₂-uitstoot (bv. creatie van banen, bescherming en vergroting van de biodiversiteit). Er zal dus nooit steun zijn voor een project dat meer nadelen dan voordelen heeft voor het milieu, of voor het sociale weefsel van een regio.
• Controle: zodat de projecten door een derde geverifieerd en gecertificeerd worden.
• Registratie van de koolstofkredieten: dit beschermt de consument tegen dubbele verkoop. De gekochte kredieten worden in een databank bijgehouden zodat ze later niet opnieuw worden verkocht aan een andere klant.

Er zijn dus nog flink wat kinderziektes te overwinnen, maar toch moeten we op deze manier verder gaan. Want vrijwillige CO₂-compensatie is een bescheiden, maar nuttige maatregel. Ten eerste is het een goed initiatief voor bewustmaking: iedereen kan zelf iets ondernemen om de eigen invloed op het klimaat te verminderen. Daarnaast kan de vrijwillige markt de weg openen naar nieuwe concepten en experimenten met projecten en regels die later misschien op de verplichte markt kunnen worden toegepast.

Het is wel belangrijk om te realiseren dat vrijwillige CO₂-compensatie het probleem van de klimaatverandering niet op kan lossen. De uitstoot die met de vrijwillige CO₂-compensatie aangepakt wordt, beslaat maar 2% van het totaal van de verplichte markt. Toch is het een mooie aanvulling. De vrijwillige compensatie hangt af van de inzet en goede wil van iedereen en elk steentje dat wordt bijgedragen is er een.

Wat zijn de kansen van de verplichte CO₂-compensatie?

De verplichte CO₂-compensatie is dankzij het Kyotoprotocol een succes, omdat het een compensatiesysteem op wereldwijde schaal in het leven heeft geroepen. Maar er zijn helaas nog veel zwakke punten. Om de CO₂-uitstoot op een doeltreffende manier aan te pakken, moeten politici en ondernemingen maatregelen treffen om de uitstoot duurzaam te verminderen. Op dit moment blijft men vaak produceren zoals vroeger, maar geeft dan geld aan het zuiden om daar installaties aan te passen. Zo moet het natuurlijk niet. Het is veel belangrijker dat we onze gewoontes aanpassen. Strengere regels zijn dan ook van cruciaal belang, zowel voor de vrijwillige als voor de verplichte markt.

Groene tips

Als u uw CO₂-uitstoot wilt beperken, kunt u daar meteen thuis mee beginnen. Enkele eenvoudige tips:

• Investeer zo veel mogelijk in groene energie.
• Gebruik producten die minder ecologische schade veroorzaken, zoals seizoensvruchten.
• Verminder uw energieverbruik: gebruik spaarlampen, isoleer uw woning, kies een reisbestemming dichtbij...
• Kies voor de trein in plaats van het vliegtuig voor verplaatsingen van minder dan 1.000 km en neem de trein in plaats van de auto, ongeacht de bestemming.
• Wanneer u toch met de auto rijdt, zet de airconditioning dan niet aan. Zo bespaart u 15 à 20% brandstof.

Bron: Testaankoop